TÂLİP YOLU       

           
Yol (Ray) kelimesi, itikad ve amellerden ibaret olan hükümlerdir. Yol'un hükümlerini kabul edip ikrar veren kişiye de tâlip (talib) denilir. Tâlip Yolu'nun menşe'i ve menbası kendine has ve kendine özgü dört rükün (çar hîm)'den teşekül eder; ve üç mevki ile de temsil edilir. Bu dört rükün ve üç mevki sırası ile şunlardır:  

1- Hakk'ın varlığına ve Xızır'da onun nebisi olduğuna inanmak (Heq esto ke esto, Xizir'îk nebiye deyo). 

2- Hakk'ı çağırmak veya Hakk'a ibâdet (venga Heq'î),Hakk'a sığınıp duâ etmektir. Duânın kabûl olabilmesi için insan hem bedenen hem de manen temizlenmesi gerekir. Bu temizlik sırası ile şunlardır: 1- Vucudun cismani pisliklerden temizlenmesi; 2-uzuvların nevsani meyillerden temizlenmesi; 3-kalbin kötü arzulardan temizlenmesi; 4- ruh temizliğini sağlamaktır. İnsan bu suretle ruh temizliği sağladıktan sonra özünü dara çeker ve Hakk'a sığınıp duâ eder. 

Hakk'a ibâdet iki şekilde yapılır: 1- Ferdi ibâdeti yerine getirmek; 2- Ayin'i Cemlere katılmak. Ferdi ibâdetten maksat, Yola tâlip olan kişi, önce sağ elini dudaklarına, sonra alın üzerine, son olarak sol göğüs üzerine koyup, sol elini yanına salarak, başı hafif öne eğik, dara durur ve Hakk'a sığınıp duâ eder. Ayin'i Cemler ise, umumiyetle Ocak-zade pirlerin evlerinde toplanıp toplu halde icra edildiği gibi, herhangi bir talib'in evinde de toplanıp toplu hâlde icra edilir.  

3- Çıralıx vermek (Çiralix dayêne). Her yol talibi aile yılda bir defa sahib olduğu mallarının muayyen bir miktarını gönül rızası ile bağlı bulunduğu Ocak Pir'ine çıralıx vermekle mükellefdir. Pirler hizmetlerine karşı tâliplerinden topladığı senelik çıralıx'ın bir kısmiyle Ocak giderlerini temin eder. Diğer bir kısmını ise dul, yetim ve muhtaçlara adil bir şekilde dağıtmakla mükellefdir. 

4- Xızır Orucu'nu tutmak (Rojeyê Xizir'î guretene). Tarih ve enbiya menkıbelerine göre yüce Hakk, Xızır'a kendikatında nebilik vermekle birlikte, O'na ilminden öğretir. Xızır, nebilik mertebesine erişince üç gün oruç tutar. O, mukaddes gün ki perşembeyi cumaya bağlıyan gece yüce Hakk kendi katında içine helva konmuş sıcak yağlı ekmek ve beraberinde ebedi hayat (âbi hayat) suyu olduğu bir sofra indirmiştir. Xızır kendisine inen bu kudret nimetiyle orucunu açar ebedi hayat suyunu içerek nura gark olup, ölmezliğe ermiştir.  

Xızır ile başlayan üç günlük oruç amel'i, ihtiyari bir nefs kırma olarak ilk tâlip toplumu tarafından kabül edilmekle birlikte, tahammül edebilecek halde bulunan her Yol talibi Xızır orucunu tutmakla mükelleftir.  

Miladi takvime göre, şubat ayının ikinci haftası salı, çarşamba ve perşembe günleri Xızır orucu tutulur. Xızır orucunun üçüncü ve son günü yâni perşembeyi cumaya bağlayan gece Xızır Cem'i icra edilir.

 

Xızır orucunun her mükellefi, yatmadan önce şöyle niyet eder: Niyet ettim yarınki Xızır orucunu tutmaya, Ya Xızır, dergah'i izzettinde kabul eyle; diye duâ eder. Gecenin geri kalan kısmmda ve güneşin battığı zamana kadar oruç tutar.

Oruç açarken de şöyle duâ eder: Ya Xızır, bizlere ihsan buyurduğun nimetlerle orucumuzu açarız, tutmuş olduğumuz oruçlarımızı dergah'i izzettinde kabul eyle. 

Şu noktaya dikkati çekmek lazim gerekir ki, Xızır orucunun her mükellefi nefsini terbiye etmekle birlikte elini, belini ve dilini tüm kötülüklerden arındırması gerekir. Çünkü Xızır orucunu tutan bir kimse, kendini kötü işler yapmaktan alıkoymadıktan sonra oruçtan açlık ve susuzluktan başka bir netice elde edilemez. 

Yukarıda mevcut bulunan dört rükün etrafında, zengin bir tâlip topluluğu meydana gelmiştir. Tâlip toplumu inanç ve kurallarla yaşar. Kurallar ise, birkaç temsilciyi zaruri kılar. Bundan dolayıdır ki, tâlip toplumunun idari, ibâdet ve ahlaki faliyetleri üç mevki ile temsil edilir. Bu üç mevki sırası ile şunlardır: 

1- Pir, tâlip toplumunun en yüksek temsilcisinin unvanıdır. Tâlip toplumunu hem içte, hem de dışta temsil etme hakkı yalnız pir'e aittir. Ayrıca pir, Ulu Divan'da pir postuna oturur ve Âyin'i Cem yürütme yetkisine sahiptir.  

Pir'den aranan ehliyet şartları ise şunlardır: Bedeni ve akli kusurdan salim, dört rükün ve kırk kapı (çar him, çewres çêver) eğitimini tamamlamış, bütün ahlaki mazyetlere sahip, idari işlerine muktedir ve tâlip toplumunun birliğini muhafaza etmektir.Yukarıda mevcut bulunan vasıflara haiz olmayan pir'in arkasından gitmek doğru değildir.

 2- Rehber (Rayber), tâlip Yol'unun ruhani temsilcisinin unvanıdır. Rehber'in vazifesi Ocak'da veya Ocağa bağlı bir mekanda tâlip toplumunu eğitip yetiştirmek, iyiye teşvik edip, kötüden uzak tutmak, Âyin'i Cem yürütmek, nikah kıymak, cenaze hizmetleri ile ilgili ritüelleri geleneklerimize uygun olarak yerine getirmek gibi inanç bazındaki bütün hizmetleri yerine getirmede beceri ve kabiliyet sahibi olmalıdır. 

Rehber'den aranan ehliyet şartları ise, şunlardır: Bedeni ve akli kusurdan salim, dört rükün ve kırk kapı eğitimini tamamlamış, tâlip toplumunun örf, adet ve geleneklerini bilmeye muktedir, ilim'i ledun, ilim'i batın ve ilim'il gayb gibi, değişik isimlerle ifade edilen geçmiş ve geleceğe şamil bir ilime sahip olması şarttır.  

3- Mürşid (Morşıt), tâlip toplumunun örf ve adet hukuku'nun en yüksek temsilcisinin unvanıdır. Mürşid'in vazifesi, tâlip toplumu arasında vuku bulan dava ve hadiselerde özünü dara çeken davacı veya davalıya müsevi muamele, tarafların söz haklarını muhafaza etmekle birlikte, davacı ve davalının kendilerine serbestçe arzettikleri hadiseleri dinler. Akabinde Âyin'i Cem katılan yakın akraba ve kapı komşulara da söz hakkını verir ve onlarıda dinledikten sonra, onlarında büyük bir ekseriyetinin müşterek görüş ve rızaları unsuru ile, suçun haline ve derecesine göre, muhtelif cezalar verme yetkisine sahiptir. Mürşid'in kararında katiyet asıldır.  

Mürşid'den aranan ehliyet şartları ise, şunlardır: Bedeni ve akli kusurdan salim, dört rükün ve kırk kapı eğitimini tamamlamış, tâlip toplumu'nun örf ve adet hukukunu bilmeye muktedir, milli örf ve adetlerin orijinal karekterini daima muhafaza etmekle birlikte, tâlip toplumu arasında çıkan bütün ihtilafları çözümleme ehliyetine haiz olması şarttır.

 Kaynak: Varto'ya tabi Taşçı köyünden kain Pir Bozi Ocağı'nda bulunan elle yazılmış risaleden alınmıştır.  

 Pir Ali Baba

 

Best webhosting site hostgator coupon and online poker on party poker

All rights reserved. Web Mastering & Design By   

Copyright 2011 Isviçre Bern Alevi Kültür ve Dayanışma Derneği - TÂLİP YOLU.
Joomla Templates by Wordpress themes free