XEYLAS GÜNÜ MANA VE ÖNEMİ

 

Her talibin gönlünde tarifsiz bir yeri ve önemi olan Xeylas günü bütün köylüler sabah erken kalkar, evlerde özel temizlik yapılır ve bayanlar tarafından Xızır miaz'ı özenle pişirilir. Erkekler ise, davarların bakım ve ot ihtiyacını tehmin ettikten sonra, herkes yıkanır ve imkanlar dahilinde en temiz elbiselerini giyerler.

 

Pek çok diyarda Xızır'a atfedilen mukaddes mekânlar (Bone Xizir'î, Hêniyê Xizir'î Golê Xizir'î, Pirdi Xizir'î, Gavanê Xizir'î, Lingâ Xizir'î, Kemerê Xizir'î, Nişangê Xizir'î, Mekânê Xizir'î v.s.) vardır. Xızır'ın ismini taşıyan bu mukaddes mekânlar, Xeylas günü Yol tâlipleri tarafından hususi ziyâretlere ve ibadetlere vesile olur, çıralar yakılır, adaklar adanır, kanlı veya kansız kurbanlar sunulur.

Xeylas günü mezarlıklar ziyâret edilir. Ziyâret esnasında dualar okunur ve Xızır miaz'ı dağıtılır. Ayrıca mezarın üzerinde mum yakmak bir an'anedir.

Xızır Orucu'nun ikinci günü yâni çarşambayi perşembeye bağlıyan gece iki musâhip (mısayiv) aile her yıl düzenli olarak birbirini ziyâret ederler. Bu ziyâretin anlamı ise, iki musâhip aile birbirlerine karşı hem maddi hem de manevi olarak sorumluluk taşırlar.

Xeylas günü evlenme çağına erişmiş olan bekâr kızlar ve erkekler niyet edip iki addet ufak ve tuzlu ekmek pişirir. Bu ekmeyin birini bir sırığın ucuna takarak karla örtülü temiz bir yere dikip, geri çekilip izlenmeye bekler. Bu arada karga bu ekmeyi alıp hangi evin damında yerse evlilik kısmeti o evde gerçekleşeceğine inanır.

Şayet karga hiç bir evin damına konmayip, köyden uzaklaşırsa, uzaklardan biriyle evleneceğine inanır.

İkinci tuzlu ekmeği ise, yatmadan önce yiyor ve su içmeden yatıyor. Rüyâsında kendisine kim su ikram ediyorsa onunla evleneceğine inanır.

Xeylas günü inanç gereği akşama doğru hâne bireyleri mutlaka evde bir çıra (çıra, kurban yağı ve fitil konularak yakılan aydınlatma kabı) yakar ve evi nurlandırır.

Xeylas günü bayanlar tarafından döğülmüş buğday taneleri sacda kavrularak taştan yapılmış el değirmeninde öğütülür. El değirmeninde öğütülen buğday irmiği (Qawuta Xizir)  temiz bir tepsinin üzerinde elekten elenerek evin uygun bir köşesine bırakılır ve üzerine bir kırmızı yazma örtülür. Bu işlem yapılırken Xızır'ı görme dileğinde bulunur.

Ertesi sabah irmiğin üzerinde el izi olup olmadığına bakılır. Şayet irmiğin üzerinde el izi varsa, tabiatüstü hâkim kuvvet olan Xızır'ın hâneye uğradığına itikat eder. Bir şükran nişanesi olarak eti yenilen davarlardan birini usülüne uygun olarak kurban keser; kesilen kurban eti çiğ olarak eşit şekilde yakın akraba ve kapı komşulara dağıtılır. Mukaddes sayılan buğday irmiği ise, pişirilerek yenir.

Elhasıl duaların kabûl ve muratların hasıl olduğu Xeylas günün manevi huzur, sevinç, heycan ve inanciylan bütün köylüler maddi imkanları dahilinde Xızır miaz'ını yanına alarak içinde Xızır Cem'i icra edilen mekâna gelip, Xızır Cem'ine katılır.

Kaynak: Varto 'ya tabi Taşçı köyünden kain Pir Bozi Ocağı'nda bulunan elle yazılmış risaleden alınmıştır.  

 Pir Ali Baba

 

Best webhosting site hostgator coupon and online poker on party poker

All rights reserved. Web Mastering & Design By   

Copyright 2011 Isviçre Bern Alevi Kültür ve Dayanışma Derneği - XEYLAS GÜNÜ MANA VE ÖNEMİ.
Joomla Templates by Wordpress themes free